gggg

آشنایی با انواع آنوریسم ها

دی ۹, ۱۳۹۵ 4107 15 بدون دیدگاه

توضیحات

کلمه آنورسیم از ریشه یونانی آنوریسما گرفته شده که به معنی آماس و التهابه. بیماری آنوریسم درواقع ورم شدید یک رگ خونیه. وقتی این بیماری تشخیص داده میشه که قطر بادکردگی رگ ۵/۱ برابر قطر معمول رگه. این اتفاق می تونه برای هر شاهرگی توی بدن رخ بده اعم از شاهرگ (آئورت)، فمورال، حرقفی (ایلیاک)، رکبی و شریان مغزی. امکان آماس توی سیاهرگ ها هم وجود داره اما خیلی به ندرت چون فشار خون خیلی پایین تره. ۲ دسته کلی آنوریسم وجود داره : حقیقی و کاذب. آنوریسم حقیقی خودش ۲ دسته میشه : متقارن و نامتقارن. توی دسته متقارن ۲ دیواره شاهرگ به یک شکل و اندازه ورم می کنه و دوکی شکل نام داره. آماس نامتقارن معمولا به دلیل فشار بیشتر روی یک لایه شاهرگ یا ضعیف تر بودن یک دیواره شاهرگ رخ میده که ساکولر یا توت شکل نام داره. آنوریسم کاذب درواقع آنورسیم نیست. دلیل اون معمولا ایجاد یک حفره یا سوراخ تو دیوار شاهرگه که باعث میشه خون خارج بشه و یک لخته قلنبه ایجاد کنه که شبیه آنوریسم حقیقی نامتقارن میشه، البته بستگی به اندازه لخته و محل حفره داره. بافت های اطراف شاهرگ باعث میشه خون به داخل کشیده بشه. آنوریسم معمولا تو آئورت اتفاق می افته، ۶۰% مواقع تو قسمت شکمی شاهرگ و ۴۰% اون تو قسمت قفسه سینه رخ میده. ۹۵% کل آنورسیم حقیقی تو نقطه جدا شدن شاهرگ به طرف کلیه اتفاق می افته، یعنی بالای شکاف گاه آئورتی، به این دلیل که معمولا تو این قسمت کلاژن کمتری نسبت به باقی شاهرگ وجود داره. علت اصلی آنوریسم ضعف دیواره شاهرگه، پس در کل هر چیزی که باعث تضعیف دیواره شاهرگ ها بشه می تونه علت آنوریسم باشه. وقتی آنوریسم اتفاق می افته دیواره ها تقلا می کنن جلوی فشار وارده از طرف خون به دیواره ها رو بگیرن به همین دلیل ورم اتفاق می افته. به لطف قانون لاپلاس با افزایش قطر شاهرگ فشار وارده به دیواره ها هم بیشتر میشه و به این ترتیب قطر آنوریسم هم بیشتر میشه. زنجیره تورم ادامه پیدا می کنه. این چرخه مشابه رو موقع باد کردن بادکنک هم دیدیم، اولین فوت توی بادکنک سخته اما از اون به بعد راحت تر میشه، چون این حلقه تاثیر مثبت ادامه پیدا می کنه و به همین دلیله که آنوریسم به مرور زمان بزرگ تر میشه. دلایل اصلی ضعیف شدن دیواره های شاهرگ متعدد هستن. اولین دلیل می تونه نرسیدن اکسیژن کافی به شاهرگ باشه، دریافت اکسیژنی که توی بدن جریان داره به عهده سلول های دیواره بیرونی شاهرگه. تو قسمت اولیه شاهرگ آئورت که دیواره های عضلانی ضخامت زیادی دارن و باید فشار خون شدید وارده از قلب رو تحمل کنن، باید رگ های خونی جداگونه ای وجود داشته باشه که غشای بیرونی و میانی رو تامین کنه. این رگ های خونی vasa vasorum نام دارن. با افزایش فشار خون این رگ ها تصلب شرایین پیدا می کنن، مجرای لوله ای رو تنگ کرده، دیواره آئورت دچار ایسکمی ایجاد میشه، غشای میانی ضعیف میشه و درنهایت دیواره آئورت ضعیف میشه. اگه یک حجمی از پلاک تو غشای داخلی جمع بشه، این اتفاق می تونه تو رگ هایی که vasa vasorum ندارن هم رخ بده چون اکسیژن دیگه به همه لایه ها نمی رسه. این حالت آنوریسم بیشتر تو قسمت شکمی آئورت رخ میده چون فشار خون زیاده و دیواره های ضعیف میشن. حالا دیگه تعجبی نداره که علائم و عوارض آنوریسم و اسکلروز athlero شباهت های زیادی دارن. هر دوی این بیماری ها برای افراد مذکر بالای ۶۰ سال سیگاری که فشار خون بالایی دارن اتفاق می افته. تو سفلیس ثالث، غشای داخلی رگ های vaso که وظیفه رسوندن اکسیژن به دیواره های شاهرگ ها رو دارن ملتهب میشه. درنهایت مجرای لوله ای شکل تنگ میشه، جلوی جریان خون به دیواره عروقی آئورت قفسه سینه گرفته میشه و ضعف ایجاد میشه. نام تورم رگ های vaso”انسداد و التهاب لایه داخلی شریان” هست. تو سفلیس ثالث این التهاب و تورم باعث تصلب بافت ها میشه و روی بافت خراش و زخم ایجاد می کنه که شاید ظاهر جالبی داشته باشه اما اصلا تجربه جالبی نیست. عفونت های باکتریایی دیگه ای هم می تونه باعث آنوریسم بشه که آنوریسم قارچی نام دارن. باکتری یک عفونت توی بدن می تونه از عفونت خارج بشه و توی بدن جابجا بشه اما معمولا توی شاهرگ های جمجمه، احشایی و دست و پا متوقف میشه. همونجا وارد شاهرگ میشه و دیواره اون رو ضعیف می کنه و باعث آنوریسم میشه. دیگر عفونت هایی که باعث آنوریسم قارچی میشن باکتری های fragilis، آئروژینوزا سودوموناس و هرگونه سالمونلا هست. آنوریسم قارچی فقط از باکتری ناشی نمیشه. قارچ هایی مثل آسپرژیلوس، کاندیدا و موکور هم دلایل مهمی هستن. افرادی که به طور ژنتیکی انسجام بافتی ضعیفی دارن یعنی کلاژن کمی دارن هم می تونن به این بیماری دچار بشن. به طور مثال افرادی که سندروم مارفان دارن خاصیت ارتجاعی تو بافت ها ندارن و این باعث ضعف دیواره های شاهرگ میشه. همینطور افرادی که سندروم اهلر دانلوس دارن هم پروتئین کافی برای تشکیل کلاژن بافت ها رو ندارن. پس آنوریسم های سالم معمولا علائم یا خطری ندارن. میگم معمولا چون شاید بعضی وقت ها این تورم به رگ های اطراف شاهرگ یا بقیه اندام ها فشار یا آسیب وارد کنه. اگه این فشار به ورید اجوف وارد بشه می تونه جلوی برگشت خون به قلب رو بگیره. بزرگ ترین نگرانی درباره آنوریسم انفجار اون هاست. این ترک می تونه مثل ترکیدگی لوله اصلی آب باشه. خون از این حفره خارج میشه و به سلول هایی که به اون نیاز دارن کمتر می رسه و باعث ایسکمی در بافت انتهایی میشه. اگه آنوریسم دقیقا بالای منبع آئورت قفسه سینه باشه یک خطر خیلی جدی وجود داره که دیواره ها کشیده بشن و جلوی بسته شدن حفره رو بگیره و نذاره خون وارد بطن بشه. این اتفاق کارکرد ناقص آئورت نام داره و می تونه سرفه های طولانی ایجاد کنه چون عصب بازگشت حنجره ای دور آئورت به شدت کشیده میشه. اگه آئورت توی مغز متوقف بشه و بترکه، خون به فضای عنکبوتیه کشیده میشه، به بافت مغز فشار وارد می کنه، مننژ رو آزار میده و سردردهای ناگهانی و شدید ایجاد می کنه، شاید هم باعث بشه یک فرد نتونه گردنش رو به جلو خم کنه. یکی دیگه از عوارض وحشتناک آنوریسم لخته شدن خونه. خونی که توی شاهرگ در جریانه وقتی به محل آنوریسم می رسه ممکنه داخل اون گودال که از بیرون برآمدگی دیده میشه کشیده بشه. این تجمع خون باعث میشه خون توی گودال به سرعت قبلی حرکت نکنه و به دیواره شاهرگ فشار داده نشه، بی حرکت موندن خون باعث لخته شدنش میشه. اگه مدت زیادی از این دلمه شدن بگذره لخته به حدی بزرگ میشه که مسیر خون رو می بنده و ایسکمی به وجود میاره. یا ذرات لخته ریز ریز شده و از اون جدا میشن، سپس توی رگ های خونی ریزتری وارد میشن که باز هم باعث ایسکمی میشه. از طرفی این لخته برای جلوگیری از خروج خون از آنوریسم خیلی مفیده، اما اگه به کل جلوی گردش خون رو بگیره بسیار مرگباره. آنوریسم در آئورت شکمی بعضی اوقات عوارض و علائمی جدی مثل درد شدید در پهلوی چپ (شکم، قفسه سینه، پایین کمر، آلت تناسلی)، نبض همراه با ضربان قلب در این ناحیه درد دار، افت فشار خون در مواردی که آنوریسم ترکیده داره، بعضی اوقات هم علائم نداره. آنوریسم قفسه سینه معمولا علائمی نداره اما شاید درد شدیدی تو ناحیه کمر و شکم به وجود بیاره.

آشپزي